آتشکده نیاسر کاشان


آتشکده نیاسر کاشان



آتشکده نیاسر کاشان

آتشکده نیاسر کاشان



آتشکده نیاسر کاشان


آتشکده ها : آتشکده ها و پرستشگاه ها آیین و سنتی چندین هزار ساله دارد که برخی از اونها در معرض دید و پرستش همگانی اختصاص داشت و برخی دیگر تنها در دسترس موبدان بود و برای نگهداری آتش مقدس به کار میرفت.

آتشکده بسیار قدیمی ساسانی واقع در ارتفاعات بخش نیاسر در 35 کیلومتری شمال غرب شهرستان کاشان بر بلندی صخره ای مرتفع به نام تالار نیاسر و در کنار چشمه ی آبی به همین نام برنامه دارد.
به عقیده آندره گدار اولین معبد و آتشکده ای که به وسیله ی ساسانیان که در رواج دین و آیین رزتشتی تلاش زیادی داشته اند در ایران شکل گرفته توسط یک معمار کاشانی در نیاسر ساخته شده .

ویژگی معماری:
اتاقی که این آتشکده را تشکیل داده، در فرایند کمال به چهار طاقی بدل شده است.
چهارطاقی: چهارطاقی ها اصولا بر چهارپایه استوار و گنبدی بر روی گوشواره ها و بر بالای این چهارپایه ای بزرگ برنامه داشت که طاقنماهایی آنها به یکدیگر می پیوست.
پوشش بنای گنبدی و قوس های اون کلیل پارتی هست که این قوس ها با خیز بسیار بلند با لایه های عمودی سنگ های قواره شده به صورت آجر ترکیب شده.خود گنبد از گچ و خرده مصالح (پاره سنگ،قلوه سنگ...) ساخته شده.

ساختمان خود بنا تماما از سنگ با ملات گچ ساخته شده که بخش های پایینی بنا از لاشه سنگ و بخش های بالایی و به خصوص طاق ها از سنگ هایی که به شکل آجر تراشیده شده اند ساخته شده.


آتشکده نیاسر کاشان


این آتشکده رو (سالش رو دقیق یادم نیست) تعدادی از کاوشگران فرانسوی مورد بررسی برنامه دادند که این امر باعث شد این بنا با شماره ی 316 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت قانونی برسه.البته در این بنا اقدامات و مرمت هایی جهت حفظ و پابرجایی صورت گرفته اما وقتی از نزدیک وضعیت بنا رو مشاهده کردم نا امید شدم.

توصیه میکنم دوستانی که به کاشان سفر میکنند نیاسر رو فراموش نکنند چون در این بخش از شهر جاذبه های زیادی وجود داره.



آبشارهای زیبای ایران +عکس

1:

با درود
حدود یک سال پیش در این بخش مطلبی رو نوشتم که در بالا اون رو مشاهده می کنید.


خیابان «لُختی‌ها» در تهران
در این نوشتار اشتباه آشکاری به چشم میاد که با توجه به پژوهش هایی که به تازگی انجام شده لازم دیدم در این مورد آگاهی های مربوطه رو به خدمت دوستان برسونم.


تصاویر زیبا از طبیعت ایران و جهان


رضا مرادی غیاث آبادی پژوهشگر ایران باستان طی نامه سرگشاده ای برای چهارتاقی نیاسر کاشان فراخوان خطر کرد و خواستار جلوگیری از آسیب رسی و نابودی این بنای ارزشمند شد.


عکس های زیبا از چشمه‌های باداب سورت مازندران


در شمار آسیب های جدی به این بنا دو نکته مورد توجه ما در اینجاست که اونها را بازگو میکنم چرا که چارتاقی نیاسر كاشان، بنای علمی ایران باستان و یكی از معدود تقویم‌های آفتابی سالم باقی‌مانده در ایران و جهان، و كهن‌ترین بنای باستانی منطقه هست که به نادرست مدت ها به نام آتشکده در میان اذهان عمومی شناخته شده بود.

4- در میانه بنا، بدون هیچگونه شواهد یا اثر قبلی، محلی به عنوان آتشدان ساخته شده و موجب گمراهی و فریب بازدیدكنندگان در كاركرد واقعی بنا شده هست.


یکی از گرمترین مکان‌های جهان درايران قراردارد
علاوه بر این، وجود چنین آتشدان مجعول و قلابی، موجب تجمع افراد بازیگوش و بی‌اطلاع و آتش‌‌بازی در داخل بنا شده هست كه بقایای آتش و دوده‌ها، سلامت بنا را تهدید می‌كند.


تنها جزیره ی ایرانی دریای خزر،آشوراده
«تغییر صورت بنا» نیز در مغایرت با بند ب قانون یاد شده بالا هست و به موجب اون ممنوع بوده و جرم شناخته شده هست

5- در محل چارتاقی، یك تابلوی اطلاع‌رسانی توسط شهرداری نیاسر نصب شده هست كه ضمن اشاره به ثبت بنا در فهرست آثار ملی!، اونرا به نقل از اوندره گدار و با جعل فرمودارهای او، آتشكده‌ای ساخته اردشیر بابكان دانسته‌اند.


سفر به لرستان سرزمینی با قدمت هفت هزار سال
در حالیكه گدار، ضمن هستفاده از این نام، به صراحت فرموده هست كه این بنا یك آتشكده نیست (اوندره گدار، آثار ایران، جلد 1، ترجمه ابوالحسن سروقد مقدم، چاپ دوم، 1371، ص 46) و در جای دیگری اینها را روایاتی بی‌ارزش قلمداد می‌كند كه با آزمایش‌های ساختمان تأیید نشده هست (همو، هنر ایران، ترجمه بهروز حبیبی، چاپ سوم، 1377، ص 245 .


روستاهای شگفت انگیز برای مسافرت بهاری
باید دانست كه در هر صورت فرضیه‌های اوندره گدار، فصل‌الخطاب به حساب نمی‌آید).

تبلیغ این واژه ساختگی موجب شده هست تا امروزه برخلاف امتان كهنسال نیاسر، از واژه آتشكده به جای چارتاقی هستفاده شود و با تابلوهای راهنمای دیگری كه اخیراً در نیاسر نصب شده‌ هست؛ به رواج این پندار اشتباه دامن زده شود.

متن کامل این نامه >>> پژوهش‌های ایرانی/ فراخوان خطر برای چارتاقی نیاسر کاشان


راهنمای مطالب موجود در وب سایت پژوهش‌های ایرانی در باره چارتاقی نیاسر:

مختصات و مشخصات چارتاقی و گزیده نقشه‌هایی در باره کارایی تقویمی اون:
وضعیت طلوع و غروب خورشید در چارتاقی نیاسر
وضعیت طلوع و غروب خورشید در چارتاقی نیاسر (نسخه پی‌دی‌اف)
وضعیت طلوع و غروب خورشید در چارتاقی نیاسر (نسخه پاورپوینت)
پرسش‌های متداول در باره کاربری تقویمی چارتاقی نیاسر

پیوندهای چارتاقی نیاسر با جشن‌های ایرانی:
گردهمایی و دیدار زایش خورشید در چارتاقی نیاسر
جشن‌های کهن آغاز تابستانی و دیدار طلوع خورشید در چارتاقی نیاسر
شب چله (یلدا)، شب زایش خورشید و آغاز سال نو میترایی

خاطره‌های کوتاه و روزنوشت‌هایی از سفرهای گروهی به نیاسر:
یادداشت‌هایی از دیدارهای گروهی طلوع خورشید در تقویم آفتابی چارتاقی نیاسر

اعتراض‌های انجام شده و واکنش‌هایی بخاطر وضعیت اسفبار چارتاقی:
فراخوان خطر در باره چارتاقی نیاسر
وضعیت اسفبار و رو به ویرانی چارتاقی نیاسر

تماشای عکس‌هایی از چارتاقی و خورشید و گردهمایی:
بایگانی پیکاسا وب برای عکس‌های نیاسر

نوشته‌های دیگر:
نخستین جایزه چارتاقی نیاسر
همایش بین‌المللی چارتاقی نیاسر


چنانچه سرپرست تالار هم لطف کنن و عنوان جستار رو تغییر بدهند سپاسگزار میشم.


2:

تلاش های تازه پژوهشگران برای رد یا تائید

فرضیه کاربری تقویمی چارتاقی نیاسر



آتشکده نیاسر کاشان

در آستانه "همایش چهارتاقی های ایران " که در بهار سال 1388 برپا خواهد شد، یاغش کاظمی، کارشناس ارشد مرمت و احیای بناها و بافت های تاریخی ، در تازه ترین پژوهش خود درباره چهارتاقی ها با ارائه دلایلی به رد فرضیه کاربری تقویمی چارتاقی های ایران ازجمله چارتاقی نیاسر پرداخته هست.

مهندس کاظمی عضو هیات علمی گروه هنر و معماری دانشگاه آزاد رامسر، در مصاحبه ای با "مهرداد نیکنام" که به تازگی در "پایگاه آگاهی رسانی کمیته بین المللی نجات پاسارگاد" منتشر شد ضمن ارائه تصاویر و نقشه هایی از چهارتاقی های ایران همچون چهارتاقی کوه خواجه، چهارتاقی قصر شیرین ( چهارقاپو )، چهارتاقی ده شیخ، چهارتاقی اسپاخو، چهارتاقی کُنارسیاه، چهارتاقیِ نویس، چهارتاقی ظهرشیر، چهارتاقی خرمدشت، چهارتاقی موک، چهارتاقی نگار، چهارتاقی آتشکوه، و چهارتاقی بازه هور تاکید می کند که به هستناد پی گردی های انجام شده، در اطراف بیشتر این چارتاقی ها، یک دیوار محیطی و دالانی باریک گرداگرد گنبدخانه وجود داشته هست که امکان مشاهده خورشید را از میان پایه ستون ها فراهم نمی آورده هست.

مهندس کاظمی همچنین به چهارتاقی هایی اشاره می کند که ساختمان ِ پوشیده نگهداری ِ آتش در مجاور خود داشته اند و در قصر دختر ِ داراب ِ فارس، اتاق آتشگاه سالم مانده، ولی در نیاسر، با هستناد به تصویری متعلق به سال 1938 میلادی، اتاق آتشگاه مجاور اون را ویران کرده اند و تنها چارتاق را باقی گذاشته اند.

یاغش کاظمی، فرضیه کاربری تقویمی چهارتاقی نیاسر را به چالش کشیده و می گوید: «...خط دید طلوع خورشید از میانِ پایه های ِ چهارطاقی ِ "نیاسر" ِ کاشان در آغاز تابستان ( انقلاب تابستانی ) با خط دید اون در آغاز بهار و پاییز (اعتدالین)، در زاویه ای قریب ِ بیست و سه و نیم درجه هست، ولی زاویه خط دید ِ طلوع ِ خورشید در آغاز زمستان ( انقلاب زمستانی ) با خط دید ِ اعتدالین نزدیک به 38 درجه هست که علت اون را وجود مانعی طبیعی در افق ِ جنوب شرقی دانسته اند.

یعنی یک مانع می تواند کل محاسبات ِ مورد اشاره را دشوار ساخته و به هم بریزد و رصد نماينده نمی تواند در اولین لحظه طلوع ِ خورشید ِ آغاز زمستان، شاهد ِ اون باشد و باید این کار را وقتی پس از طلوع اجرا کند...»

وی ادامه می دهد: «...

پرسش این هست، اکنون که مطالعات ِ پی گردی ِ اکثر چهارطاقی های مجرد ِ ایران، به وجود یک دیوار و دالان ِ محیطی ِ تنگاتنگ ِ گنبدخانه اونها گواهی می دهد، تناسبات مورد اشاره بین ِ "پهنای پایه ها" به "طول هر ضلع" و تأکید بر زاویه بیست و سه و نیم درجه (زاویه میل خورشید ) چه سودی در فرضیه این گونه رصد کردنِ خورشید خواهد داشت؟ »

آتشکده نیاسر کاشان
یاغش کاظمی و دانشجویانش در کنار آتشگاه اصفهان


نویسنده کتاب " آتشگاه"، در ادامه و در رد نظریه کاربری تقویمی چهارتاقی ها با هستناد به پی گردی های انجام شده در اطراف چارتاقی نویس، به وجود یک دیوار محیطی در گرداگرد گنبدخانه اون تأکید کرده و می گوید : « ...

در چارتاقی ِ نویس ِ تفرش ( حاشیه روستای ِ نویس/ شمال شرقی ِ تفرش ) زاویه خط دیدهای رؤیت خورشید در آغاز زمستان از میانِ پایه ها، با وقت ِ اعتدالین، بیست و سه و نیم درجه نیست بلکه 33 درجه هست ( یعنی باز هم مانند انقلاب ِ زمستانی در "نیاسر" رصد ِ به هنگام ِ آغاز ِ فصل را از دست می دادند؟! ) و خط دید ِ انقلاب تابستانی نیز نه از میان ِ پایه ها، بلکه کاملاً از دهانه گشاده چهارتاقی قابل رؤیت هست و نمی توان اون را رصد کردن خواند! »

مهندس کاظمی همچنین با هستناد به پلان و عکسی که درِ سال 1938 از چهارطاقی ِ بازه هور( نزدیک رباط سفید / بین تربت حیدریه و مشهد مقدس) تهیه شده به آثار دیواری محیطی که تنگاتنگ ِ گنبدخانه بوده و تخریب شده اشاره کرده و تاکید می کند که ارائه دهنده فرضیه کاربری ِ تقویمی ِ چهارتاقی "بازه هور" به دستکاری ِ پلان ترسیم شده توسط " گودار"، پرداخته هست و فرضیه خود را ارائه داده هست.

وی در این مورد می افزاید: « ...

جای ِ تعجب هست که در اینجا ارائه دهنده فرضیه کاربری ِ تقویمی ِ چهارتاقی ها، یکی از ارکان ِ فرضیه در تناسبِ بین "پهنای پایه"ها به "طول هر ضلع" چهارتاقی و رصد ِ خورشید از خط دیدهای ایجاد شده میان ِ پایه ها را به راحتی کنار گذارده و ...

با دستکاری ِ پلانی که " اوندره گودار" از بنا ارائه داده، سعی دارد به خواننده چنین القا کند که دیوار محیطی ِ تنگاتنگ ِ این چارتاقی، در یکسو (سوی شرقی) حکم ِ شاخص ِ آفتابی را داشته هست.

واضع ِ فرضیه، از روزنی در دیوار شرقی سخن می راند که مرمتگران ِ بنا با دستکاری‌‌های نسنجیده اون را مسدود کرده‌اند ...

دو سال پیش، موقعيتی دست داد تا این بنا را از نزدیک بررسی کنم ...

به گنجینه عکس های پیش از مرمتِ بنا نیز دست یافتم و برایم اثبات گشت که اونچه درباره دیوار شرقی ِ بنا به عنوان ِ شاخص آفتابی و اون روزن ِ کذایی فرموده شده، یک تردستی بوده هست...»

آتشکده نیاسر کاشان
رضا مرادی غیاث آبادی در کنار چارتاقی نیاسر / عکس از تارنمای آریابوم


فرمودنی هست که دکتر رضا مرادی غیاث آبادی، واضع فرضیه کاربری تقویمی چارتاقی‌های ایران، برای نخستین بار در سال ۱۳۸۰ خورشیدی در کتاب « نظام گاهشماری در چارتاقی‌های ایران» فرضیه کاربری تقویمی چارتاقی ها را مطرح کرد.

غیاث آبادی، درباره کاربری تقویمی چارتاقی نیاسر معتقد هست: چارتاقی نیاسر به عنوان تنها چارتاقی سالم باقی مانده در ایران،یک بنای تقویمی (Calendrical Stracture ) با قدمت حدود دو هزار سال هست که در اون می‌‌توان از روزنه‌های خاصی طلوع خورشید را در هنگام اعتدالین و انقلاب‌های زمستانی و تابستانی تماشا و وقت‌های تقویمی منسوب به اون را تشخیص داد و بنای چارتاقی نیاسر به مانند دیگر چارتاقی‌های منفرد ایران بدون وجود بناهای دیگر در اطراف اون ساخته شده و دقت محاسبات تقویمی اون بیش از بناهای دیگر تقویمی در جهان هست.

به پیشنهاد و پیگیری رضا مرادی غیاث آبادی، هرساله مراسم دیدار و بررسی میدانی از طلوع خورشید در چارتاقی نیاسر در نخستین روز هر فصل سال در کنار این بنا انجام می‌شود و دانشگاه کاشان و پایگاه میراث فرهنگی نیاسر نیز جند سال هست که به دعوت او در مراسم دیدار طلوع خورشید مشارکت می‌نمايند.

به هر روی، به نظر می رسد که « همایش چارتاقی‌های ایران» که در خردادماه سال 1388 انجام می شود موقعيت خوبی برای نقد و بررسی فرضیه کاربری تقویمی چارتاقی ها به ویژه چارتاقی نیاسر خواهد بود.
ایران نامه


65 out of 100 based on 50 user ratings 775 reviews