خداشناسی در نهج البلاغه


خداشناسی در نهج البلاغه




البته بحث در ذات و صفات و افعال حق تعالی، در نهج البلاغه بسیار پردامنه و عمیق مطرح شده هست ولی اونچه در این تحقیق مورد توجه واقع شده هست، بحث درباره ذات حق تعالی می باشد، درباره صفات و افعال خداوند در نهج البلاغه، که بحث مبسوط تری را می طلبد، در این جا به طور مستقل بحثی به میان نیامده هست.


وحی و ارتباطات الهی از دیدگاه قرآن و علم ارتباطات
در اینجا کوشش شده هست در حد توان و فهم و وقت خویش مباحثی را درباره اصلی وجود خدا و ادله اثبات خدا در دو بخش مطرح نماییم.


شخصیت فلسفی شهید مطهری (ره) و ابتکارات او در فلسفه
در بخش اول، که دارای دو فصل هست، به هستدلال بر وجود خدا و حدود و شناخت او اشاره می شود، لذا در فصل اول به امکان و وجود هستدلال بر اصل وجود خدا، پرداخته شده و بیان شده هست که علی رغم دیدگاه بعضی که معقتدند در اسلام، برای اثبات وجود خدا، از هستدلالهای برهانی و عقلی معهود، هستفاده نشده هست، در قراون ونهج البلاغه چنین هستدلالهایی وجود دارد گرچه به شکل صغرا و کبرای منطقی نباشد.


شعر و صناعات ادبی، ابزاری برای تبلیغ
در فصل دوم به حد توانایی انسان بر شناخت خدا و صفات او پرداخته شده هست، و ضمن رد گرایشهای تشبیه افراطی و تنزیه تفریطی به دیدگاه امام علی (ع) که گرایش میانه در این مساله هست، یعنی ((لاتشبیه و لا تعطیل بل امر بین الامرین)) اشاره شده هست.


حجاب از دیدگاه اسلام و دیگر ادیان الهی
در بخش دوم، که مجموعا هفت فصل را شامل می شود، به براهین و ادله اثبات وجود خدا از دیدگاه امام علی(ع) در نهج البلاغه پرداخته شده هست.در فصل سوم، از طریق برهان حدوث، و شواهدی که در نهج البلاغه وجود دارد یا تقریرهای مختلف به اثبات خداوند ازلی و واجب الوجود پرداخته شده هست.


روش شیخ ابوالفتوح رازی در تفسیر روح‌الجنان
در سه فصل چهارم، پنجم و ششم، از راه درون و مطالعه در نفس و حالاتی که در نفس برای انسان از فسخ و نقض نیت ها حاصل می شود، پی به وجود خدا برده شده هست.


شخصیتهای شیعه از دیدگاه ابن‌خلکان در وفیات الاعیان (نقد و بررسی)
لذا در فصل چهارم، از راه فطرت خداشناسی و اینکه هر انسان به مقتضای و ساختمان روحی خود خدا را می شناسد و شناخت خدا در سرشت و ذات او نهاده شده هست، با چهار شاهد از نهج البلاغه و چهار گروه از آیات، یکی دیگر از راههای خداشناسی تبیین شده هست.


پژوهشی در اهل حق و ارتباط آن با عرفان اسلامی (شیشه بنان حقیقت)
در فصل پنجم، از راه معرفت نفس و خودشناسی با ذکر شواهدی از قراون و نهج البلاغه به دو طریق، یکی مطالعه در خلقت بدن و شفرمودیهایی که در آفرینش انسان وجود دارد و دیگری مطالعه در روح و نفس مجرد و حدوث اون، به نزدیکترین راهها به سوی پروردگار اشاره شده هست.


ناسخ و منسوخ در قرآن
در فصل ششم، به سه راه دیگر بر وجود و شناخت خداوند در کلام اختصاصی حضرت علی (ع) که از طریق مطالعه در حالات روحی و روانی انسان حاصل می شود، اشاره شده هست؛ اول، از راه فسخ عزیمت ها و تصمیم هایی که انسان مصمم به انجام اونها بوده هست.

دوم: از راه باز شدن گره ها و رفع مشکلات روحی و روانی و اجتماعی در زندگی انسان و سوم: از راه نقض و به هم خوردن اراده ها و نیت ها، که همگی نشان از وجود نیرویی باقدرت و علم بی نهایت در ماورا اراده و قدرت انسان دارد.

در فصل هفتم: برخلاف بقیه برهان ها و راههای اثبات وجود خدا، که از مقدمات غیر عقلی هستفاده شده، به برهان امکان و وجوب پرداخته شده هست و در اون با مقدمات عقلی، خداوند واجب الوجود اثبا گردیده هست.




54 out of 100 based on 49 user ratings 374 reviews