تحلیلی بر نقش و عملکرد مقام اعتمادالدوله در تحولات اقتصادی و اجتماعی دوره‌ی صفویه ( 1135ـ 996 هـ. ق /1722 ـ 1587.م )


تحلیلی بر نقش و عملکرد مقام اعتمادالدوله در تحولات اقتصادی و اجتماعی دوره‌ی صفویه ( 1135ـ 996 هـ. ق /1722 ـ 1587.م )




دولت صفویه که در سال 907 .ق / 1501 .م با ورود اسماعیل به تبریز و فراخوان رسمیت مذهب تشیع تشکیل شد ، علاوه بر تمام تأثیراتی که در ساختارهای اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ایران داشت ، ساختار جدیدی از نظام سیاسی را عرضه نمود که تا مدت ها پایدار ماند .


بازتاب اندیشه های خواجه نصیرالدین طوسی در کنش های سیاسی و فرهنگی او
در این ساختار سیاسی مقامات جدیدی ایجاد ، مقاماتی حذف و مناصبی با تغییرات زیاد روبرو شد .


سیر تکوین و تحول نظام شرطگی در ایران از ورود اسلام تا پایان دوره صفویه
در دهه های اولیه تشکیل این دولت ،مقام ًوکیل نفس نفیس همایونً که عهده دار اداره امور لشکری و کشوری بود ، مهم ترین این مقامات محسوب می شد ، اما این منصب نیز دستخوش تغییر شد وازوقت شاه اسماعیل دوم و یا محمد خدابنده ادامه نیافت و وزیر اعظم با لقب ًاعتمادالدوله ً جایگزین‌اون شد .


تداوم و تغییر در تاریخ محلی بهبهان از ورود اسلام (23 هـ .ق) تا پایان حاکمیت سادات طباطبایی (1287هـ .ق)
مقامی که از آغاز سلطنت شاه عباس یکم دوره اوج فعالیت و عملکردش شکل گرفت .


بررسی تاریخی سازه‌های آبی دوره ساسانی در ایالت پارس و خوزستان باستان (224-651 م)
وزیر اعظم در دوره صفویه ، به رغم مسئولیت خطیری که داشت،صاحب اون دارای رقبای مهم و صاحب نفوذی بود .


بختیاری ها در سفرنامه های اروپاییان از دوره صفوی تا پایان قاجار
امرای نظامی و دارنده ی مقام ًصدر ً از آغازشکل گیری این منصب،از رقبای عمده ی وزیر اعظم به شمارمی آمده اند.


علل مهاجرت یزدی ها به قومس و نقش آنها در اوضاع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه
ازدوره ی سلطنت شاه صفی ، به تدریج علاوه بر حفظ رقابت و کشمکش عناصر قدیمی یا سنتی جامعه ی صفویه ، نیروهای جدید ساختار قدرت یعنی غلامان خاصه ، روسای حرم مانند خواجه سرایان و ملکه های مادر ، در تحدید و کنترل قدرت و یا حتی در حمایت از شخص وزیر اعظم نقش مهمی را ایفا کرده اند .


مقایسه روابط ایران و انگلیس در دوره پهلوی اول و دوم
اگر چه تا اوایل سلطنت شاه صفی ، مقام وزیر اعظم در اختیار مقامات سنتی جامعه ی صفویه ، یعنی مقامات دیوانی برنامه داشت، ولی تداوم فعالیت اونان از دوره ی شاه صفی بــه بعد ، منوط به همکاری و حفظ روابط صمیمی با کانون های جدید قدرت در دربار بود.در رأس رقبا و مخالفان مقام وزیر اعظم را باید مقامات نظامی دانست که در اواخر دوره ی سلطنت شاهان صفویه به ویژه در سراسر دوره ی سلطنت شاه سلطان حسین ، یکی از اونان در مقام ً قوللر آقاسیً و دیگری در مقام ًقورچیً باشی به منصب وزارت دست یافتند .


تحول سیاست‌های عمرانی و شهرسازی ایلخانان در بازسازی و آبادگری ایران ( 756 – 616 ه.ق )
وزیر اعظم ، در رأس تشکیلات اداری دوره ی صفویه برنامه داشت .

در وقت حکومت شاهان توانمند این دوره ، همه مقامات دیوانی و لشکری به اطاعت از مقام وزیر اعظم می پرداختند ولی پس از شاه عباس یکم ، مقامات نظامی قدیم و جدیـــد( قورچی باشی ها و قوللرآقاسـی ها )، مخالفان عمده و رقبای جدی وزیر اعظم به شمار می رفتنند .

علاوه بر این ، نقش خواجگان حرمسرا ، ملکه ی مادر و زنان صیغه ای به همراه غلامان خاصه ، مقاماتی بودند که می توانستند به عنوان نیروهای حامی و یا مخالف وزیر اعظم ، در نقش پشتیبانی و یا توطئه براندازی دارنده اون منصب ، موثر واقع شوند .

اگر چه گسترش املاک خاصه به همراه ناتوانی جانشینان شاه عباس یکم در امر کشورداری ، موجب ازدیاد قدرت و نفوذ مقام وزیراعظم گردید، اما به همان اندازه ، این امر موجب پیدایش و گسترش فعالیت رقبای جدی و مخالفان سرسخت وزیراعظم می گردید .

همین امر سبب عزل و برکناری ، تبعید و یا حتی قتل و یا مجازات سنگین وزیر اعظم را به دنبال می آورد .

بر این پايه ، این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل نقش و عملکرد ًاعتمادالدوله ً در تحولات اقتصادی و اجتماعی دوره صفویه و بر پايه مطالعه اسنادی و کتابخانه ای، به مسائل زیر خواهد پرداخت : 1ـ معرفی شخصیت ها ، اقدامات و عملکرد مقام « وکیل نفس نفیس همایون » از دوره ی سلطنت شاه اسماعیل یکم تا آغاز سلطنت شاه عباس یکم.

2ـ تبیین روابط مقام اعتماد الدوله ( وزیر اعظم ) با شاهان و مقامات عالی رتبه ی دیوانی و لشکری در دوره ی صفویه .

3 ـ تبیین علل موفقیت یا معرفی شرایط بازدارنده و محدود نماينده ی حوزه ی اقتدار و فعالیت مقام اعتمادالدوله .

4ـ تبیین نقش و عملکرد مقام اعتمادالدوله ( وزیر اعظم ) در شکوفائی و ترقی یا انحطاط حکومت صفویه در ابعاد اجتماعی و اقتصادی .




60 out of 100 based on 15 user ratings 440 reviews