جغرافیای تاریخی و اقتصادی مکران در دوران سلجوقیان و ایلخانان (736-440 ه.ق)


جغرافیای تاریخی و اقتصادی مکران در دوران سلجوقیان و ایلخانان (736-440 ه.ق)




چکیده سرزمین تاریخی مکران در ضلع جنوب شرقی فلات ایران واقع شده که از غرب به کرمان، از شرق به سند، از شمال به سیستان و از جنوب به دریای عمان ( مکران) محدود بوده هست.


زبده التواریخ (تاریخ صفویان) نوشته محمدمحسن مستوفی
عبور شبکه‌ای از راه‌های ارتباطی مهم زمینی و دریایی از مکران، اهمیت تجاری و نظامی خاصی به این ناحیه بخشیده بود.


اقتصاد ایران در سده نوزدهم میلادی (زمینه‌های فروپاشی اقتصادی - اجتماعی ایران در قبل از انقلاب مشروطه)
این راه‌ها در جابجایی کالاهای مناطق مختلف نقش مهمی ایفا می‌کردند.


نقش سامانیان در پیشبرد زبان و ادب فارسی
علاوه بر صادرات کالاها و محصولاتی که در این ناحیه تولید وکشت می‌شد، کالاهای هند و چین از شرقِ یمن، دریای سرخ و افریقا از طریق مکران به ایران وارد و سپس از اونجا صادر می‌شدند، به طوری‌که این منطقه به یک واسطه مهم در مبادلات بازرگانی تبدیل شده بود.


تحولات سیاسی ایران از کودتای 1299 ه.ش تا تاسیس حکومت پهلوی
به علاوه عوایدگمرکی و مالیاتی‌که از تجار وکشتی‌های تجاری گرفته می‌شد، درآمدِ قابل توجهی را به خزانه حاکمان اونجا سرازیر می‌کرد.


کرمان از مشروطیت تا سقوط قاجار
مکران به لحاظ تجاری و اقتصادی در حد فاصل سلجوقیان تا ایلخانان شرایطی متفاوت با دوره‌های قبل از خود را سپری نمود.


جمهوری و تغییر سلطنت قاجار به پهلوی
در واقع با روی کارآمدن سلاجقه‌ی کرمان اوضاع اقتصادی مکران شکوفا شد.


تحلیل پیامدهای زمامداری شاه صفی در اوضاع سیاسی و اقتصادی ایران (1038-1052 ه‌ق)
اقدامات و اهتمام ویژه‌ی سلجوقیان به خصوص امنیت به وجودآمده از سوی اونها در مسیرهای تجاری و همچنین اقدامات اونها برای تسهیل این امر باعث رونق و شکوفایی تجارت منطقه شد.


چنگیز در برخورد با خوارزمشاهیان
در سایه‌ی این امنیت نسبی بازرگانی توسعه یافت وکاروانهای تجاری از مناطق مختلف به سوی مکران سرازیر شدند.

شهرهای این ایالت چون « بندر تیز» و «بمپور» از فعالیت‌های وسیع تجاری برخوردار شدند.

در دوره سلاجقه‌ی کرمان «بندر تیز» به مهمترین بندر بین‌المللی ایران تبدیل شد.

در این دوره تجارت به عنوان یکی از شیوه‌های معیشتی حاکمان مورد توجه قرارگرفت.

منبع اصلی درآمد امت ایالت مکران با توجه به شرایط اقلیمی و موقعیت طبیعی بر پایه تجارت و بازرگانی هستوار بود.

این منطقه علیرغم داشتن زمینهای کشاورزی حاصلخیز،به علت کم بود آب، به لحاظ کشاورزی اوضاع مساعدی نداشت.

با سقوط سلاجقه‌ی کرمان، اوضاع اقتصادی و تجاری سرزمین مکران از رونق افتاد.

در واقع سپس افول سلاجقه راههای ارتباطی کرمان ـ مکران ناامن شد و مسیرکاروان‌های تجاری به سمت بندر هرمز تغییر جهت داد.

در دوره قراختاییان و ایلخانان عمده توجه اونها معطوف به بندر هرمز بود.

هر چند در این دوره بندر تیز رونق گذشته را نداشت، اما همچنان به فعالیت‌های خود ادامه می‌داد.

در این پژوهش سعی شده هست تا جغرافیای تاریخی و اقتصادی منطقه مکران در حد فاصل سلجوقیان تا ایلخانان مورد بررسی قرارگیرد.

مشخص کردن تأثیر موقعیت جغرافیای مکران بر تحولات سیاسی و اقتصادی این منطقه، از اهداف عمده این پژوهش می‌باشد.

واژه های کلیدی: مکران، سلجوقیان، قراختاییان، ایلخانان، بندر تیز، اقتصاد، تجارت


66 out of 100 based on 41 user ratings 866 reviews