پارتیان ( اشکانیان ) و ساسانیان ـ خنیاگری


پارتیان ( اشکانیان ) و ساسانیان ـ خنیاگری



پارتیان ( اشکانیان ) و ساسانیان ـ خنیاگری
آگاهی ما درباره جامعه پارتیان ( اشکانیان ) و اوضاع خنیاگری آن زمان اندک است. راوندی نوشته است که در زمان اشکانیان رقص و آواز توأم با نی در بین طبقات مرفه معمول بوده است. بدون تردید خنیاگری از جمله موسیقی، آواز و رقص در زمان پارتیان، تنها منحصر به طبقه مرفه نبوده است، بلکه همه طبقات از آن برخوردار بوده اند. هیچ شواهدی از ممنوعیت و یا تحریم دینی در ارتباط با خنیاگری در زمان پارتیان وجود ندارد. اما تردیدی نیست که یکی از تفاوت های اساسی بین طبقات بالا با توده مردم در طول تاریخ ایران آن بوده است که طبقات بالا به ویژه درباریان و بلند پایگان، در هر زمان، دسته های خنیاگر را به طور تمام وقت در اختیار داشته اند. چنین وضعی حتی در زمان صفویه که حکومت مذهبی بر ایران حکمفرما بوده ادامه داشته است. اما توده مردم توان چنین امری را نداشتند. از این رو خنیاگران را فقط در مراسم عروسی و بعضی از موارد دیگر دعوت می کردند.
اما مقاله عالمانه خانم مری بویس، حاکی از فعالیت گسترده خنیاگران می باشد که البته آنان را در آن زمان گوسان می نامیدند. نامبرده درباره فعالیت گوسان ها ( خنیاگران ) می نویسد:
مجموعه ی شواهد روی هم رفته می رساند که گوسان در زندگانی پارت ها و همسایگان ایشان تا اواخر عصر ساسانی نقش قابل ملاحظه ای بازی کرده است: این هنرمند به عنوان سرگرم کننده پادشاه و مردمان عادی، در دربار از امتیازات و نزد مردم از محبوبیت برخوردار بوده؛ او در گورستان و در بزم ها حضور می یافته؛ نوحه سرا، طنزپرداز، داستان گو، نوازنده، ضابط دستاوردهای عهدنامه و مفسر زمانه ی خودش بود. در واقع خود گستره ی پهناور فعالیت او باعث می شود که در نظر اول، موقع دقیق اجتماعی و نیز طبیعی سرگیجه آور جلوه کند. گاهی دیگران حسرت مقام او را می خوردند و مورد رشک واقع شده و گاهی مشتری فراهم و ناخواسته می فروش ها و میهمان ناخوانده ی خانه های بدنام بوده است، گاه خواننده و نوازنده ای تنها و یک نفری، و گاهی عضوی از یک گروه از نوازندگان بوده که آواز می خوانده یا سازهای متنوعی را می نواخته است. به فرض، همین درجه از تنوع، می تواند این نکته را توجیه کند که چرا موسیقی و شعر دوران پارت ها آن چنان تنگاتنگ در هم بافته شده بوده است. آن قدر که یک شاعر حرفه ای نمی توانست در عین حال، نوازنده و متخصص در نواختن سازهای مختلف و آواز خوان نباشد. عکس این مطلب نیز صادق است. . . در جامعه ی پارتی مانند هر جامعه ی دیگری، گوسان ها به عنوان شاعر نوازنده به نسبت استعدادهای فردی شان از شهرت و احترام برخوردار می شدند. بسی از ایشان در روزگار خودشان بسی سرشناس، و دارندگان تاج های افتخار بودند، و چنان بودند که می توانستند به تنهایی برابر شاهان هنرنمایی کنند. و دیگران دسته های ارکستر و گروه سرایی تشکیل می دادند که در برابر مردان بزرگ و ثروتمندان هنرنمایی می کردند. و سوای اینان کسان دیگری هم بودند که آشکارا زندگی محقرانه ای داشتند و تنها در میان روستاییان و در اماکن عمومی شهرتی داشتند.
متأسفانه از شیوه ی آموزش و تحصیلات گوسان ها هیچ گونه مدرکی باقی نمانده است. اما آشکار است که گوسان به عنوان نقل کننده ی بسیاری از مصالح سنتی و نیز به عنوان بدیهه سرا ناگزیر بوده است مایه های بسیاری را به حافظه بسپرد و نیز ضرورتاً می بایستی بر فنون تصنیف ( آهنگسازی ) ورسیتال تسلط می داشت

پارتیان ( اشکانیان ) و ساسانیان ـ خنیاگری





72 out of 100 based on 57 user ratings 782 reviews